Công tác tuyên giáo của Đảng: Thành tựu và bài học kinh nghiệm
23:00 - 30/07/2020

(TGCT) Trong lịch sử 90 năm lãnh đạo cách mạng, Đảng ta luôn coi công tác tuyên giáo và cùng với công tác tổ chức để xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh. Bài viết “Công tác Tuyên giáo của Đảng: Thành tựu và bài học kinh nghiệm” có nội dung tóm lược quá trình hình thành và phát triển công tác Tuyên giáo của Đảng, nhằm góp phần thiết thực Kỷ niệm 90 năm Ngày truyền thống ngành Tuyên giáo của Đảng.

Họp mặt truyền thống ngành Tuyên giáo của Đảng. Ảnh: Duy Thiên.

1. Tiền đề hình thành công tác Tuyên giáo của Đảng

Ngày 01/8/1930, Ban Cổ động và Tuyên truyền của Đảng Cộng sản Việt Nam đã cho xuất bản tài liệu “Ngày quốc tế đỏ 01/8” nhân dịp kỷ niệm ngày quốc tế đấu tranh chống chiến tranh đế quốc, bảo vệ hòa bình, bảo vệ Liên bang Xô-viết, ủng hộ phong trào giải phóng dân tộc, kêu gọi binh lính đoàn kết với Nhân dân, hưởng ứng cuộc đấu tranh chống chiến tranh đế quốc. Ngày 01/8 trở thành mốc lớn trong lịch sử đấu tranh cách mạng của Nhân dân ta dưới sự lãnh đạo của Đảng, gắn liền với sự ra đời của một tài liệu lịch sử quý giá, và cũng là một mốc son lịch sử đánh dấu sự ra đời, trưởng thành ngày càng vững mạnh của lĩnh vực công tác Tuyên giáo của Đảng, khẳng định tầm quan trọng hàng đầu của công tác tư tưởng trong các hoạt động thành lập Đảng Cộng sản cũng như trong công tác lãnh đạo của Đảng. Từ ‎ý nghĩa chính trị, tư tưởng và vị trí của công tác tuyên giáo, Ban Bí thư Trung ương Đảng (khoá X) quyết định lấy ngày 01/8 hàng năm là Ngày truyền thống ngành Tuyên giáo của Đảng.

2. Công tác tuyên giáo và tổ chức làm công tác tuyên giáo qua các thời kỳ

2.1. Công tác tuyên giáo

Công tác tuyên giáo là tên gọi chung của nhiều mảng công tác khác nhau. Công tác tuyên giáo là công tác tư tưởng của Đảng và bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng đối với các lĩnh vực văn hóa - văn nghệ, khoa giáo. Ban tuyên giáo là cơ quan tham mưu và nghiệp vụ giúp cho cấp ủy thực hiện sự lãnh đạo của cấp uỷ trên lĩnh vực tư tưởng, văn hoá - văn nghệ và các lĩnh vực khoa giáo. Cụ thể là: (1) Công tác tư tưởng của Đảng, bao gồm việc xây dựng, phát triển, truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; biên soạn và giáo dục lịch sử Đảng cho cán bộ, đảng viên và Nhân dân; bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái thù địch; (2) Lĩnh vực văn hóa - văn nghệ, là bảo đảm cho lĩnh vực văn hóa - văn nghệ luôn hoạt động và phát triển theo đúng quan điểm, đường lối của Đảng; (3) Khoa giáo là thuật ngữ viết tắt các lĩnh vực khoa học, giáo dục, bảo vệ môi trường, y tế, thể dục thể thao, dân số và phát triển, chăm sóc bà mẹ, trẻ em, phòng chống tệ nạn xã hội, an sinh xã hội… Công tác khoa giáo chính là hoạt động bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng đối với các lĩnh vực nói trên.

Ngành Tuyên giáo đã tích cực tham mưu cho các cấp ủy triển khai hiệu quả việc thực hiện
Chỉ thị số 05-CT/TW của Bộ Chính trị. Ảnh: Duy Thiên.

2.2. Tổ chức làm công tác tuyên giáo qua các thời kỳ

Để giúp cho cấp uỷ tiến hành công tác tư tưởng, lãnh đạo văn hoá - văn nghệ và khoa giáo, Đảng ta thành lập tổ chức làm công tác tham mưu trong công tác tuyên truyền quán triệt, kiểm tra và sơ tổng kết việc thực hiện nghị quyết của Đảng; tham mưu ban hành các nghị quyết, chỉ thị về xây dựng, phát triển văn hóa - văn nghệ, khoa giáo. Từ ngày thành lập Đảng đến nay, tuỳ theo mục tiêu, nhiệm vụ chính trị từng thời kỳ cách mạng, tổ chức làm công tác tuyên giáo có tên gọi khác nhau: (1) Ngay từ khi ra đời, Đảng thành lập Bộ Tuyên truyền, sau đó đổi thành Ban Tuyên truyền, Ban Tuyên truyền cổ động, Ban Tuyên huấn... (2) Năm 1959, Trung ương Đảng quyết định hợp nhất Ban Tuyên huấn Trung ương và Ban Văn giáo Trung ương thành Ban Tuyên huấn Văn giáo Trung ương, gọi tắt là Ban Tuyên giáo Trung ương; (3) Năm 1968, Đảng quyết định tách Ban Tuyên giáo Trung ương thành Ban Tuyên huấn Trung ương và Ban Khoa giáo Trung ương; (4) Năm 1989, Bộ Chính trị quyết định hợp nhất Ban Văn hóa - Văn nghệ Trung ương với Ban Tuyên huấn Trung ương, lấy tên là Ban Tư tưởng - Văn hóa Trung ương; (5) Năm 2007, Bộ Chính trị ra quyết định hợp nhất Ban Khoa giáo Trung ương và Ban Tư tưởng - Văn hoá Trung ương thành Ban Tuyên giáo Trung ương.

Tuy tên gọi khác nhau, nhưng có thể hiểu đây chính là cơ quan tham mưu, giúp việc cho Trung ương Đảng về công tác tư tưởng, và bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng đối với các lĩnh vực văn hóa - văn nghệ, khoa giáo. Hiện nay, Ban Tuyên giáo là tên gọi thống nhất từ Trung ương đến cơ sở.

3. Những thành tựu chủ yếu của công tác tuyên giáo của Đảng

Thứ nhất, Ngành tuyên giáo đã có có nhiều đóng góp quan trọng trong sự nghiệp giải phóng dân tộc, bảo vệ và xây dựng đất nước.

Ngay từ năm 1930, công tác tuyên giáo đã tích cực tham gia vào việc thành lập Đảng và lãnh đạo giành chính quyền. Công tác tuyên giáo đã gắn chặt với mục tiêu, nhiệm vụ chính trị của Đảng; công tác tư tưởng đã gắn chặt với công tác tổ chức và triệt để lợi dụng khả năng hợp pháp để mở rộng công tác tuyên truyền cổ động, giáo dục, truyền bá chữ quốc ngữ trong quần chúng, tổ chức các cuộc hội họp, mít tinh, vận động tranh cử, xuất bản và phát hành sách báo công khai, tạo điều kiện cho chủ trương, đường lối của Đảng đi vào quần chúng rộng rãi; cổ vũ mạnh mẽ khí thế của phong trào cách mạng; tập hợp đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ tiến bộ tham gia vận động cách mạng; phục vụ thiết thực cho cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc oanh liệt và thắng lợi rất vẻ vang của Nhân dân ta.

Trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp (1946- 1954), dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Trung ương Đảng và Chính phủ, công tác tuyên huấn đã động viên phong trào thi đua yêu nước diệt giặc đói, diệt giặc dốt, diệt giặc ngoại xâm. Công tác tuyên truyền cổ động trong thời gian này tập trung phổ biến Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến, ngày 19/12/1946 của Chủ tịch Hồ Chí Minh; chống tư tưởng chủ quan, khinh địch, vạch trần âm mưu lập chính quyền bù nhìn Bảo Đại của thục dân Pháp; cổ vũ cho phong trào thi đua yêu nước trên mọi lĩnh vực kháng chiến, kiến quốc.

Trong suốt 21 năm (1954-1975) xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và tiến hành cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, công tác tuyên giáo đã thành công trong việc bồi dưỡng chí quyết tâm đánh Mỹ và thắng Mỹ.

Từ Đại hội VI (tháng 12/1986) đến nay, Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo sự nghiệp đổi mới toàn diện đất nước. Công tác Tuyên giáo của Đảng đã góp phần hình thành và từng bước phát triển hệ thống lý luận, đưa đường lối đổi mới đi vào cuộc sống, mở rộng dân chủ, khơi dậy sự sáng tạo của mọi ngành, mọi địa phương, của các tầng lớp Nhân dân, tạo nên sức mạnh tổng hợp của dân tộc để có những thành tựu quan trọng về kinh tế - xã hội, an ninh, quốc phòng, đối ngoại.

Thứ hai, cung cấp những luận cứ khoa học, góp phần hình thành hệ thống các luận điểm mới trong đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.

Việc nghiên cứu khoa học, nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn nhằm xây dựng các luận cứ cho việc hình thành chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước của Ngành Tuyên giáo có nhiều tiến bộ. Công tác lý luận chính trị đã nghiên cứu, vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lênin vào điều kiện cụ thể của Việt Nam, giải quyết đúng đắn những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam trong mỗi giai đoạn phát triển. Trong sự nghiệp đổi mới, công tác tư tưởng, lý luận của Đảng đã cung cấp nhiều luận cứ khoa học cho việc xây dựng, bổ sung và phát triển đường lối đổi mới của Đảng; góp phần tăng cường sự thống nhất trong Đảng, sự đồng thuận trong xã hội.

Thứ ba, giáo dục, tuyên truyền có hiệu quả chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.

 Được Bộ Chính trị, Ban Bí thư uỷ quyền, Ban Tuyên giáo Trung ương đã chủ trì, phối hợp với các cơ quan hữu quan chỉ đạo nội dung giáo dục lý luận chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh trong hệ thống giáo dục quốc dân, hệ thống các trường chính trị - hành chính, hệ thống trường của các ngành, đoàn thể và các Trung tâm Chính trị cấp quận, huyện; chỉ đạo việc biên soạn, thẩm định giáo trình, sách giáo khoa về chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và nội dung giáo dục lý luận chính trị cho các hệ thống trường nói trên.

Thứ tư, chú trọng nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài cho đất nước.

Ban Tuyên giáo Trung ương đã tham mưu Ban Chấp hành Trung ương xây dựng các nghị quyết về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đã khẳng định: “Phát triển giáo dục nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài...'' và tích cực phối hợp với các cơ quan chức năng của Đảng và Nhà nước, ngành giáo dục và đào tạo để đưa quan điểm chỉ đạo đó vào cuộc sống.

 Khi đất nước bước vào giai đoạn đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, hội nhập quốc tế, kinh tế tri thức thì Ngành Tuyên giáo đặc biệt coi trọng nhiệm vụ phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng và sử dụng nhân tài.

Thứ năm, tham mưu xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Ngành Tuyên giáo đã tham mưu cho Đảng hệ thống các quan điểm, nhiệm vụ, giải pháp để xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Thứ sáu, góp phần phát triển lý luận về con người, xác định con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực trong quá trình phát triển.

 Công tác tư tưởng của Đảng luôn hướng đến con người, phấn đấu góp phần giải phóng tiềm năng con người, phát huy nội lực con người và sử dụng một cách có hiệu quả mọi nguồn lực con người. Tuyên giáo các cấp đã chủ động, tham gia tích cực vào quá trình xây dựng, hoàn thiện các quan điểm của Đảng về con người, tuyên truyền và tham gia trực tiếp vào việc giải quyết những nhu cầu, lợi ích chính đáng của con người Việt Nam.

Thứ bảy, phản bác kịp thời những luận điệu xuyên tạc, phủ định chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối đổi mới của Đảng.

Đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch có ý nghĩa rất quan trọng trong việc truyền bá hệ tư tưởng của Đảng, phản bác kịp thời những luận điệu xuyên tạc của các thế lực thù địch; tạo sự thống nhất tư tưởng trong đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ thực hiện các nhiệm vụ văn hoá, văn nghệ trong mỗi thời kỳ cách mạng. Công tác Tuyên giáo của Đảng đã kịp thời nắm bắt diễn biến tư tưởng của trí thức, văn nghệ sĩ, phân tích các khuynh hướng tư tưởng phản mácxít tác động vào đời sống văn hoá, văn nghệ ở nước ta, từ đó đề ra các biện pháp đấu tranh cụ thể.

Thời gian qua ngành Tuyên giáo đẩy mạnh các hoạt động
tuyên truyền biển, đảo trên địa bàn thành phố. Ảnh: Duy Thiên.

4. Một số bài học kinh nghiệm trong công tác Tuyên giáo của Đảng

 Một là, kiên định lập trường cách mạng, vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh vào quá trình xây dựng và thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng.

Công tác Tuyên giáo của Đảng thực chất là công tác định hướng và giáo dục chính trị, tư tưởng trong cán bộ, đảng viên, quần chúng Nhân dân. Chính vì vậy, trong công tác tuyên giáo thì sự kiên định lý tưởng, bảo vệ sự chân chính của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, khắc phục tính giáo điều, rập khuôn, máy móc được coi là sợi chỉ đỏ để bảo đảm tính đảng, tính cách mạng và tính khoa học cho chất lượng tham mưu.

Hai là, phát huy sức mạnh của cả hệ thống chính trị, bám sát cơ sở xây dựng điển hình tiên tiến làm hạt nhân cho phong trào cách mạng.

 Công tác tuyên giáo được vận hành theo một quy trình chặt chẽ, trước hết là tham mưu cho Trung ương, các cấp uỷ đảng địa phương ban hành nghị quyết, chỉ thị; trên cơ sở đó giúp cấp trên tổ chức triển khai, phát huy sức mạnh của cả hệ thống chính trị, bám sát cơ sở xây dựng điển hình tiên tiến làm hạt nhân để đưa nghị quyết, chỉ thị đi vào cuộc sống, tạo ra những chuyển biến tích cực trong xã hội.

Ba là, bám sát thực tiễn, kịp thời dự báo, định hướng tư tưởng chính trị, tạo sự đồng thuận xã hội trong quá trình triển khai chủ trương, đường lối của Đảng.

Công tác tuyên giáo là làm cho chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước đi vào thực tiễn, tạo sự chuyển biến tích cực trong mọi mặt của đời sống xã hội, qua đó mang lại cuộc sống tốt đẹp và sự bình yên cho Nhân dân.

Bốn là, chủ động, kiên quyết phản bác một cách có cơ sở khoa học, có sức thuyết phục đối với những quan điểm sai trái, những luận điệu phản động

Công tác tuyên giáo đã kịp thời tuyên truyền, giáo dục và tích cực đấu tranh chống tiêu cực, chủ động, kiên quyết phản bác một cách có cơ sở khoa học, có sức thuyết phục đối với những quan điểm sai trái, những luận điệu phản động, góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa. Công tác tuyên giáo còn đóng vai trò quan trọng trong Cuộc vận động ''Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh'', hướng tới mục tiêu làm cho mọi người Việt Nam nhận thức đúng, tự giác học tập, làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.

Năm là, quan tâm xây dựng đội ngũ cán bộ tuyên giáo có bản lĩnh, tâm huyết với nghề, có tri thức và phương pháp công tác khoa học.

Nhiệm vụ trước tiên, quan trọng của công tác tuyên giáo là tham mưu và tuyên truyền về chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, nên đòi hỏi đội ngũ cán bộ tuyên giáo có bản lĩnh, tâm huyết với nghề, có tri thức và phương pháp công tác khoa học; mỗi cán bộ tuyên giáo phải có tính chủ động, tính độc lập trong tư duy, đồng thời lại phải biết phối hợp chặt chẽ với đồng nghiệp, với các cơ quan trong khối, nhất là biết lắng nghe ý kiến từ cơ sở thông qua phát huy tính dân chủ.

Ths Trần Văn Kiệt        

                                Nguyên Phó trưởng ban, BTG Thành uỷ Cần Thơ

-------------------

Tài liệu tham khảo

1. Ban Tư tưởng - Văn hóa Trung ương (2005), Lịch sử công tác tư tưởng - văn hóa của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nxb. Chính trị quốc gia.

2. Ban Tuyên giáo Trung ương (2010), Lịch sử 80 năm Ngành Tuyên giáo của Đảng Cộng sản Việt Nam (1930-2010), Nxb Chính trị Quốc gia - Sự thật.

3. Lương Khắc Hiếu (2008), Nguyên lý công tác tư tưởng, Nxb. Chính trị quốc gia.

 

 

29