Tạp bút: Tiếng chim đêm
11:58 - 25/12/2018

(TGCT) Đêm sâu thẳm không ngủ được. Nằm trằn trọc nghe chiếc đồng hồ treo tường gõ nhịp lốc cốc đều đặn. Lòng chợt tâng tâng một cảm giác thương dài ngày xưa trong ký ức. Tiếng chim đêm đạp không khí gõ những dấu hằng thời gian, gác đầu lên trán mường tượng nhớ, dạt dào thương tiếng chim đêm trong ký ức buông dài.

Ở quê, khi bóng tối chập choạng neo đậu trên đọt dừa, tràn vào trong nhà, tiếng muỗi bắt đầu vo ve dậy ổ. Chợt nghe tiếng bìm bịp kêu con nước lớn mỏi mê trong những bụi lau sậy cũng là lúc bắt đầu bóng tối bủa vây. Những con bìm bịp nâu xám thường bay đậu trên cành cây sầu đâu trước nhà phát ra tiếng kêu gọi con nước lớn mang đầy phù sa. Lòng sa xuống mỏng tanh dâng lên một cảm giác bình yên lạ thường, mỗi lần như thế tôi lại nhẩm theo câu ca dao ngoại vẫn thường ru tôi ngủ lúc bé: “Bìm bịp kêu nước lớn anh ơi, buôn bán không lời chèo chống mỏi mê”. Trong màn đêm dày đặc, ngồi trước sân nhà ngó lên trời vẫn thấy những cánh cò chấp chới bay, mòn mỏi cho một ngày mải mê kiếp ăn đường xa tìm về tổ ấm. Chúng bay thành từng đàn, mỗi đàn gần hơn chục con theo hình chữ V lao về phía trước. Ngoại phe phẩy chiếc quạt tàu cau nhỏ nhẹ giải thích cho thằng cháu nhỏ ngồi ở bậc thềm đang căng mắt theo dõi: “Chúng bay dàn đội hình như vậy nhằm hạn chế sức cản của gió, những con chim khỏe sẽ tiên phong bay trước che chở cho những con chim non, già yếu bay sau. Chúng đoàn kết để vượt qua mọi sự khắc nghiệt và khó khăn nhất của cuộc sống để sinh tồn con à”. Chúng phát ra những tiếng kêu xé toạc thanh âm yên ắng của màn đêm bao phủ không gian. Chốn ngủ mà chúng quay về còn bao xa ước lượng đường bay mỏi mắt. Những cánh chim lưng trời bạt gió bay về phía trước mong manh với đôi cánh bé mọn của chúng như tình yêu cuộc sống, thỏa sức bay lượn chưa bao giờ vụt tắt với bất cứ một cá thể nào. Thưa thớt những cánh chim nhỏ tất tả tìm kiếm thức ăn nuôi đàn con nhỏ vẫn còn lấp lửng cố tìm những miếng mồi cuối cùng khi ngày dài đã kết thúc nhường chỗ cho bóng đêm, duy trì cho sự sinh tồn từ đời này qua đời khác. Cuộc sống tạo hóa thật vi diệu!

Những con vạc mở những đôi mắt sáng lóa đậu vội cánh trên đọt tràm, nghỉ tạm chuẩn bị cho một đêm tối với cuộc sống mưu sinh khi mà những giống loài họ hàng đang ngon giấc. Những con cúm núm đôi mắt ráo hoảnh căng tròn con ngươi quan sát. Chúng vụt bay khi phát hiện có kẻ thù đang tiến sát, phát ra tiếng kêu lanh lảnh, bay chao tìm mồi, gọi bạn tình trong đêm bắt đầu cho mùa sinh sản mới trong cái lạnh se se tháng mười do mùa gió chướng giao mùa mang lại.

Lại thấy cuộc sống này chia sức cho sự sinh tồn của mỗi loài lại khác nhau. Những tiếng chim đêm, chúng phát ra những tiếng kêu trong trẻo gọi bầy đàn. Tiếng những con chim cú mèo kêu nghe ghê sợ trong đêm, bắt chuột một hình thức săn mồi bản năng của loài chim cú mèo. Mẹ thều thào một câu nói khi nằm trong mùng chưa ngon giấc, tiếng chim kêu phát ra từ loài cú sẽ mang đến điềm xấu cho một ai đó trong xóm. Ba tôi trở giấc, rón rén mở cửa nhặt vội những cục đất chọi phong long cho những con cú mèo bay đi như ngoại lại trở mình phành phạch chiếc quạt mo cau: “Đi vào ngủ đi Hai để cho nó bắt chuột dừa”. Rồi lại thở dài trằn trọc qua lại đời ngoại đã trải qua bao nhiêu năm thăng trầm của đời người cũng hoang hoải với cuộc sống mưu sinh để nuôi đàn con thơ dại, thương con, cưng cháu giống như sự sinh tồn của những loài chim đêm kiếm mồi duy trì sự sống và nuôi đàn con đang nằm trong ổ chờ chúng mang mồi về. Nghe thương tiếng chim vịt gọi ngày đêm bồn chồn da diết chúng phát ra tiếng kêu không phải gọi bầy đàn mà tìm lũ vịt bị mất. Ngoại kể về một câu chuyện sự tích con chim vịt nghe đau nhói thương cho những thân phận người bé mọn ngày xưa.

Tôi xa quê lên phố học và trở thành người của phố. Như trong những đêm dài nằm trên gác trọ nghe thời gian gõ nhịp tôi lại nhớ ngoại kể những câu chuyện về những loài chim bắt đầu sinh tồn ban đêm, vì sao tạo hóa đã có sự phân công như vậy? Ngoại ít học chỉ giải thích bằng kinh nghiệm như đó là một trong những sự lý giải gần sát với khoa học nhất. Tôi lại nhớ ngoại và những tiếng chim đêm đạp cánh, xé toạc không gian tìm mồi nuôi con và duy trì sự sống, những tiếng chim da diết, trầm bỗng, lúc xa lúc gần trong trẻo tràn về trong miền nhớ…

Nguyễn Hoàng Nhân

22