Từ chi khu Thuận Nhơn đến Dinh tỉnh trưởng Phong Dinh
23:30 - 01/05/2018

(TGCT) Có một đoạn đường khoảng 20 km đường chim bay, vậy mà Tiểu đoàn Tây Đô phải mất 5 tháng mới về đến. Đó là con đường tiến về Cần Thơ trong cuộc Tổng tiến công mùa xuân 1975, xuất phát từ chi khu Thuận Nhơn đến dinh tỉnh trưởng Phong Dinh.


Đoàn Chủ tịch trong cuộc mittinh mừng miền Nam hoàn toàn giải phóng tại Cần Thơ ngày 15/5/1975. Ảnh: TL.

Còn nhớ sau ngày 27/01/1973, chúng tôi được phân công giữ đất, giành dân trên địa bàn huyện Châu Thành A và Kế Sách. Gian nan và quyết liệt đến 23/9/1973, Tây Đô 1 đã đánh bật tất cả lực lượng tràn ngập lãnh thổ của Nguyễn Văn Thiệu trên địa bàn. Vùng giải phóng khôi phục và mở rộng, đẩy địch về hậu cứ. Nhân dân phấn khởi trở về quê cũ sản xuất, xây dựng đời sống, tiềm lực kháng chiến được tăng lên mạnh mẽ.

Tháng 10/1974, Tỉnh ủy Cần Thơ tổ chức hội nghị cán bộ lãnh đạo từ Bí thư xã, cấp ủy huyện và Ban, ngành, đoàn thể trong tỉnh (họp tại căn cứ Bà Bái) để tổng kết các hoạt động sau hiệp định Paris và bàn phương hướng hoạt động năm 1975 và tiếp theo. Hội nghị kết thúc trong bầu không khí lạc quan, phấn khởi hứa hẹn thắng lợi to lớn hơn.

Trên tin thần của hội nghị, Ban chỉ huy Tỉnh đội Cần Thơ chuyển trọng điểm hoạt động của tỉnh về huyện Châu Thành A. Theo đó Tiểu đoàn Tây Đô 1 được về địa bàn mới (từ Châu Thành B sang Châu Thành A) thay vào đó là H32 đại đội độc lập về Châu Thành B. Tiểu đoàn Tây Đô 3 hướng bắc thị xã Vị Thanh bao gồm các xã Vĩnh Tường, Vị Thanh (Long Mỹ) và Tân Bình của huyện Phụng Hiệp.

Là trọng điểm, khi mở màn cao điểm phải có trận then chốt tạo bước ngoặc quan trọng. Đồng chí Lê Thanh Sơn Tỉnh đội phó nhận trọng trách trước Tỉnh ủy và Quân khu 9 sự lựa chọn Chi khu Một Ngàn (Thuận Nhơn) làm điểm đột phá được cấp trên chấp thuận.

Tiểu đoàn Tây Đô 1 có vinh dự đảm nhận chủ công tấn công Chi khu Thuận Nhơn. Đêm 7 rạng 8/12/1974 được tăng cường đặc công, pháo, với lối đánh gần, bí mật bất ngờ nổ súng, xung phong lần lượt diệt từng công sự lô cốt. Trung tâm thông tin và sở chỉ huy, chiếm trận địa pháo 105 ly, trận đánh giằng co nhưng các chiến sĩ tham gia trận đánh đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Đài BBC đưa tin Việt Cộng đánh thiệt hại Chi khu Thuận Nhơn (Một Ngàn) 100%. Đánh vào đầu não cấp huyện, gây trấn động hệ thống đồn bót, tạo thời cơ lực lượng vũ trang và quần chúng tiến công bức rút, bức hàng. Trận mở màn thắng lợi tạo ra cục diện mới Cần Thơ nói chung và Châu Thành A nói riêng. Có một điều rất quan trọng là công tác bí mật tuyệt đối, kẻ địch không biết đơn vị nào đánh nó chỉ nghe thoáng cái tên (A5), sự việc là khi rời Châu Thành B, một bộ phận ở lại trong đó có đội công tác 19/3 đang hoạt động rất mạnh xung quanh Cái Răng – Xóm Chài. Tây Đô mang cái tên (A5) để đánh lừa đối phương.

Chi khu Thuận Nhơn là tiểu đồn trong hệ thống phòng thủ tuyến Vòng Cung bị đánh, Tư lệnh vùng 4 chiến thuật tăng cường lực lượng đến quân Thuận Nhơn để đẩy ta ra xa. Nhưng tại đây trở thành bãi chiến trường dẫn chủ lực, Bảo an đến để tiêu hao, tiêu diệt. Trên một không gian nhỏ hẹp bao gồm Xà No Cạn, Đồng Hòa, Xáng Mới… Tây Đô 1 và các lực lượng của Châu Thành A liên tục tác chiến. Ngày 14/01/1975 diệt gọn tiểu đoàn bảo an 480 Phong Dinh tại Xáng Mới, tiếp theo chặn đánh giang đoàn 75 tại khu vực Vàm Xáng – Xà No – Nhơn Nghĩa, khí thế cách mạng dâng cao quân ta diệt thêm phân Chi khu Trầu Hôi (Chủ Thiện) 13/3/1975. Địch cho đại đội trinh sát tinh nhuệ 535 tái chiếm đồn Trầu Hôi liền bị ta tiêu diệt gọn bắt tù binh thu vũ khí. Tuyến Xà No bị cắt thành nhiều đoạn ta làm chủ. Càng bị đánh đau, Vùng 4 càng cay cú càng tăng cường đánh phá đẩy ta ra khỏi khu vực, càng thất bại thảm hại. Ngày 23/3/1975, chúng cho Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 33, Sư 21 đổ bộ đường không xuống Đồng Hòa, Thạnh Xuân, các c23, 28 và 20 bao vây diệt gọn tiểu đoàn này thu nhiều súng đạn, bắt tù binh, từ chiến thắng lực lượng vũ trang Cần Thơ khí thế lên cao đánh đâu thắng đó và bẽ gãy các đợt càn quét của Tư lệnh Vùng 4.

Cuộc chiến đấu bên ngoài Vòng Cung, Tiểu đoàn Tây Đô 1 có vai trò rất quan trọng vừa tiêu hao sinh lực địch vừa tạo ra bàn đạp để các đơn vị Quân khu có địa bàn dừng chân, đồng thời kiềm căng chủ lực địch để các chiến trường đánh lớn. Ngoài Sư đoàn 21 thường xuyên thi thố với Tây Đô 1 còn có 1 trung đoàn tinh nhuệ của sư đoàn 7 cũng đến tăng cường cuộc chiến đấu liên tục, cam go và quyết liệt nhưng ta đã chủ động sẵn sàng tiến về Cần Thơ khi chiến trường chính nổ ra.

Đêm cuối tháng 4/1975, tình hình cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa xuân năm 1975 bước vào giai đoạn cuối. Chiến dịch Tổng công kích vào Sài Gòn mang tên chiến dịch Hồ Chí Minh bắt đầu từ 26/4. 5 mũi tiến công của 5 binh đoàn thần tốc vào Sài Gòn. Tại Cần Thơ, lực lượng chủ lực hành động theo mệnh lệnh của Tư lệnh Quân khu 9. Riêng lực lượng vũ trang Cần Thơ chiều 29/4/1975 xuất phát tại rạch Xà No cạn tiến về Cần Thơ cập sông Cần Thơ. Đồng chí Trần Minh Sơn phó Bí thư Tỉnh ủy quán triệt nhiệm vụ, mục đích yêu cầu phải đạt; đồng chí Lê Thanh Sơn Tỉnh đội trưởng Chỉ huy tiểu đoàn Tây Đô 1 và Tây Đô 3 thực thi nhiệm vụ.

Nhiệm vụ nặng nề, lịch sử giao phó, mỗi cán bộ chiến sĩ không tránh khỏi lo âu, địch đã thất bại liên tục ở các chiến trường nhưng Sư 21 còn rất đông và đang phòng thủ Lộ Vòng Cung có cả xe M113 yểm trợ. Theo sự chỉ huy của Tỉnh đội trưởng Lê Thanh Sơn: Tây Đô 1 và Tây Đô 3 hành tiến và phải vượt sông Cần Thơ chiếm Lộ Vòng Cung và tiến vào đánh chiếm các mục tiêu ở trung tâm thành phố cho đến khi hoàn thành nhiệm vụ.

Đội hình vừa đến Rạch Sung, Nhơn Nghĩa vào buổi sáng 30/4/1975; Sư 21 tổ chức ngăn chặn, không thể chậm trễ nếu chúng ta nhận chiến, Tỉnh đội trưởng cho tiểu đoàn Tây Đô 3 tổ chức đánh phá kềm chân đối phương để cho Tây Đô 1 vượt lên. Đây là sự quyết đoán của người chỉ huy, vì phải cho lực lượng tiến nhanh và thọc sâu vào bên trong và cuối cùng Tây Đô 1 tiến đến rạch Bà Hiệp ngang bên kia là ranh xã Mỹ Khánh và An Bình trên Lộ Vòng Cung.

11 giờ 30 ngày 30/4/1975, tin Dương Văn Minh đầu hàng, Sài Gòn thất thủ. Thời cơ thuận lợi, với sự nhạy cảm của người chỉ huy Lê Thanh Sơn ra lệnh cho Tây Đô 1 vượt sông. Thi hành mệnh lệnh Tây Đô 1 cho lực lượng chiếm đầu cầu phía Lộ Vòng Cung, mặc dù chống trả nhưng Sư đoàn 21 không ngăn được và cuối cùng hoàn tất việc chiếm lộ đưa lực lượng và sở chỉ huy Tỉnh đội đứng chân trên Lộ Vòng Cung.

Cánh quân tiến vào Cần Thơ gồm có: Tây Đô 1, biệt động Cần Thơ, và lực lượng Công an tỉnh với khí thế hùng dũng tiến ra quốc lộ 4, tuy nhiên một lực lượng của Sư 21 cản trở tại Rau Răm phải đấu lý với chúng nó buộc nó “phải chịu trách nhiệm về sự chậm trễ của quân giải phóng” và tinh thần bại trận không thể ngăn cản cuộc hành quân của lực lượng vũ trang Cần Thơ. Đoàn quân cách mạng tiến thẳng về Đầu Sấu, tại đây ta sử dụng cơ giới để vào chiếm cơ quan đầu não Vùng 4 và tỉnh Phong Dinh trên đường Mạc Tử Sanh, quân ta lần lượt chiếm Đài phát thanh Cần Thơ, Trung tâm 4 (Tham Tướng) Sở chỉ huy hành quân Vùng 4 (tại Lê Lợi) bến hải quân (bến Ninh Kiều) và cắm cờ chiến thắng lên nốc dinh tỉnh trưởng Phong Dinh. Các mục tiêu quan trọng khác của Vùng 4 các đơn vị Quân khu 9 đã chiếm giữ trọn vẹn.

Cuộc hành trình về Cần Thơ trong cuộc Tổng tiến công mùa xuân 1975 kết thúc lúc 16 giờ 30, tỉnh Cần Thơ hoàn toàn giải phóng, nhân dân vui mừng chào đón đoàn quân chiến thắng. Như vậy là sau 5 tháng cam go, quyết liệt lực lượng vũ trang Cần Thơ đã bắt đầu cuộc hành quân về nội ô thị xã Cần Thơ. Từ trận đánh chi khu Thuận Nhơn 08/12/1974 và đặt chân tại dinh tỉnh trưởng Phong Dinh vào một buổi chiều 30/4/1975 rực rỡ cờ hoa.

                                                                     Lê Trọng Nghĩa

 

20