Tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng về thi đua ái
16:19 - 10/06/2018

(TGCT) Phong trào thi đua ái quốc là dịp đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh về thi đua yêu nước; nâng cao nhận thức của đội ngũ cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân đối với công tác tổ chức, vận động và hưởng ứng phong trào thi đua yêu nước; khơi dậy truyền thống yêu nước, truyền thống anh hùng, lòng tự hào dân tộc; làm cho mọi người thấy được vị trí, vai trò của phong trào này trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước hiện nay.

1. Tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng ta về thi đua yêu nước

Trước hết, theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, “thi đua là yêu nước, yêu nước thì phải thi đua” - đây là quan điểm nhằm khơi dậy lòng yêu nước, tinh thần tự lực tự cường của mỗi người dân Việt Nam; “công việc hàng ngày chính là nền tảng thi đua” - tức là chúng ta không phải thi đua những việc gì cao sang, mà là thi đua làm tốt, làm hiệu quả ngay ở các công việc, công tác chuyên môn của mỗi chúng ta, đây là nền tảng vững chắc nhất trong phong trào thi đua; bên cạnh đó, thi đua còn được thể hiện ở trong tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, phải được thực hiện liên tục, thường xuyên, rộng khắp; phải có sự gắn kết giữa tuyên truyền với tổ chức thực hiện, gắn trách nhiệm đôn đốc, kiểm tra, đánh giá trong tổng kết với “khen thưởng” - vì nếu chỉ có thi đua mà không có khen thưởng, khích lệ thì chẳng khác nào như việc “gieo trồng” mà không “thu hoạch”. Do đó, theo Người “Thi đua là gieo trồng, khen thưởng là thu hoạch” - có làm được việc này sẽ động viên, giáo dục, thúc đẩy các phong trào thi đua phát triển liên tục, có hiệu quả.

Cụ thể hơn, Người chủ trương: “Lấy gương người tốt, việc tốt hàng ngày giáo dục lẫn nhau là một trong những cách tốt nhất để xây dựng Đảng, xây dựng các tổ chức cách mạng, xây dựng con người mới, cuộc sống mới”(1), Người khẳng định “Người tốt, việc tốt nhiều lắm. Ở đâu cũng có. Ngành, giới nào, địa phương nào, lứa tuổi nào cũng có”(2). Vì vậy, khi đọc báo, đi thực tế Người bắt gặp các gương điển hình “người tốt, việc tốt” người đều ghi nhớ, lấy viết đỏ đánh dấu lại gửi các đồng chí lãnh đạo cả Trung ương và địa phương kịp thời khen thưởng; tháng 6/1968, Người chỉ đạo xuất bản sách “Người tốt, việc tốt” để mọi người học tập, làm theo, lan tỏa cái tốt, cái đẹp trong xã hội… Hiện nay, nhiều địa phương trong cả nước vẫn tiếp tục ấn hành hàng năm sách “Người tốt việc tốt”, như thành phố Cần Thơ tính đến năm 2017 đã xuất bản tập 12.

Thứ hai, quan điểm của Đảng về công tác thi đua yêu nước trong thời kỳ chống thực dân, đế quốc, giành lại độc lập dân tộc, thống nhất Tổ quốc. Trong giai đoạn này, Đảng ta đã phát động nhiều phong trào thi đua yêu nước, cụ thể Ban Bí thư Trung ương Đảng ra Nghị quyết về “Đẩy mạnh phong trào thi đua yêu nước” vào ngày 26/01/1961, từ đó dấy lên các phong trào: Ngoài chiến trường, các chiến sĩ thi đua “giết giặc, lập công”, phong trào “Bám đất giữ làng”, phong trào “Một tấc không đi, một ly không rời” đã phát triển rộng khắp; còn ở hậu phương, nhân dân thi đua tăng gia sản xuất, diệt giặc đói, giặc dốt với các phong trào “mỗi người làm việc bằng hai”, “Quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ xâm lược”, “Tay búa, tay súng”, phong trào “Ba sẵn sàng”, phong trào “5 xung phong”, phong trào “Ba đảm đang”…

Từ những quan điểm, một số phong trào thực tiễn trong thời kỳ này, biểu hiện của việc thi đua yêu nước được thể hiện cụ thể như sau: Một là, chủ nghĩa yêu nước Việt Nam phát triển đến đỉnh cao là chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam, chủ nghĩa anh hùng tập thể - nghĩa là trong mọi phong trào thi đua thì tinh thần tập thể được đề cao hơn hết, đặt lên trước hết; hai là, ý chí độc lập, tự chủ, tự cường, đem sức ta mà giải phóng cho ta - nghĩa là không ỷ lại, chông chờ sự viện trợ của các nước anh em, mà tự tăng gia, sản xuất, đáp ứng nhu cầu của cuộc chiến là chính; ba là, chủ nghĩa yêu nước chân chính gắn chặt với chủ nghĩa quốc tế trong sáng của giai cấp công nhân - nghĩa là có sự giao lưu, đoàn kết với các nước xã hội chủ nghĩa anh em và nhân dân yêu chuộng hòa bình trên thế giới, trân trọng những tình cảm nhân dân yêu chuộng hòa bình thế giới dành cho Việt Nam lúc bấy giờ. Cụ thể, nhân dân ta đã làm nên thắng lợi thần kỳ của hai cuộc kháng chiến, giành lại độc lập dân tộc, thống nhất đất nước.

2. Từ sau ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước đến nay, các phong trào thi đua hướng vào xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Ở giai đoạn trước đổi mới, các phong trào mà Đảng ta phát động chủ yếu như: “Tất cả vì chủ nghĩa xã hội, vì hạnh phúc của nhân dân”, “Tất cả vì công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa”.

Từ sau đổi mới đến nay, Đảng ta chủ trương chuyển từ nền kinh tế tập trung bao cấp sang xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, công tác thi đua khen thưởng đứng trước những yêu cầu và nhiệm vụ mới. Với yêu cầu thực tiễn mới, ngày 03/6/1998, Bộ Chính trị (khóa VIII) đã ban hành Chỉ thị số 35-CT/TW “về đổi mới công tác thi đua, khen thưởng trong giai đoạn mới”, khẳng định: “Chặng đường hơn nửa thế kỷ qua những thành quả to lớn trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc của cách mạng Việt Nam trong mấy chục năm qua gắn liền với việc tổ chức thực hiện có hiệu quả phong trào thi đua ái quốc trên phạm vi cả nước”, chỉ thị yêu cầu phải tiếp tục thực hiện tư tưởng Hồ Chí Minh về thi đua ái quốc, xem “Thi đua khen thưởng là động lực phát triển và là biện pháp quan trọng để xây dựng con người mới, thi đua yêu nước phải được tiến hành thường xuyên, liên tục hàng ngày”(3).

Tiếp nối những kết quả sau 05 năm thực hiện Chỉ thị số 35-CT/TW của Bộ Chính trị (khóa VIII), ngày 21/5/2004 Bộ Chính trị (khóa IX) đã ban hành Chỉ thị số 39-CT/TW “về tiếp tục đổi mới, đẩy mạnh phong trào thi đua yêu nước, phát hiện, bồi dưỡng, tổng kết và nhân điển hình tiên tiến”, trong đó yêu cầu “các cấp ủy, tổ chức Đảng, thủ trưởng cơ quan, đơn vị phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo công tác thi đua”. Từ đó, các địa phương, đơn vị, thủ trưởng địa phương, đơn vị phải gắn các phong trào thi đua với thực hiện nhiệm vụ chính trị của mình; đổi mới nội dung và hình thức thi đua, khen thưởng; có sự kết hợp chặt chẽ, hiệu quả giữa thi đua với khen thưởng, trong đó khen thưởng kịp thời, công khai, chính xác, công bằng; ở các chi đảng bộ, đảng viên cần phát huy tốt vai trò tiền phong gương mẫu thực hiện các phong trào thi đua.

Đến Đại hội toàn quốc lần thứ XII của Đảng, với mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”, nhiều phong trào được phát động và thực hiện có hiệu quả như: “Chuyển dịch cơ cấu kinh tế”; “Xóa đói, giảm nghèo”; “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”; xây dựng văn minh, đô thị; xây dựng khu vực văn hóa; “Tuổi trẻ sáng tạo”, “Lao động giỏi, lao động sáng tạo”, “Vì an ninh Tổ quốc”, “Thi đua quyết thắng”, “Phong trào 5 không, 3 sạch”…

Gần đây, ngày 23/01/2018 đồng chí Trần Quốc Vượng, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương thay mặt Ban Bí thư, ký ban hành Chỉ thị số 22-CT/TW về đẩy mạnh các phong trào thi đua yêu nước hướng tới kỷ niệm 70 năm Ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh ra Lời kêu gọi thi đua ái quốc (11/6/1948 - 11/6/2018). Chỉ thị yêu cầu, cần “Tổ chức phát động đợt thi đua đặc biệt nhằm động viên cán bộ, đảng viên và nhân dân tham gia các phong trào do Thủ tướng Chính phủ phát động; tích cực hưởng ứng các cuộc vận động lớn của Ðảng và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, đi đôi với tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Ðảng; học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; phòng, chống tham nhũng, lãng phí; cải cách hành chính; ứng dụng khoa học, kỹ thuật; gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc. Các phong trào thi đua của ban, bộ, ngành, địa phương cần bám sát nhiệm vụ chính trị được giao, bảo đảm tính hiệu quả, thiết thực, chống hình thức, hướng vào việc hoàn thành mục tiêu, nhiệm vụ phát triển kinh tế, xã hội theo Nghị quyết Ðại hội Ðảng toàn quốc lần thứ XII đã đề ra”(4).

Đặc biệt, sau Cuộc vận động học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, nay là việc “Đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” thì phong trào thi đua ai quốc lại có dịp được bộc lộ rõ hơn, cụ thể hơn ở nhiều mô hình, cách làm hay. Đơn cử  như: Phong trào “tự soi, tự sửa” của Đảng bộ huyện Vĩnh Thạnh, thành phố Cần Thơ. Bằng việc phát động phong trào “tự soi, tự sửa”này, đã giúp “từng cán bộ đảng viên soi rọi vào 27 biểu hiện suy thoái đã được chỉ ra để tự mình nhìn nhận, soi rọi bản thân và tự giác sửa chữa khuyết điểm, góp phần đưa việc thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 (khoá XII) và việc viết nhật ký làm theo Bác trở thành nhiệm vụ thường xuyên, đi vào nền nếp”. Định kỳ 6 tháng, mỗi cán bộ, đảng viên và tổ chức Đảng phải soi rọi một lần bằng bản tự nhận xét để cấp ủy kiểm tra, giám sát. Đồng thời, cấp uỷ, chi bộ tổ chức cho cán bộ, đảng viên cam kết thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 (khoá XII) gắn với thực hiện tốt các chỉ thị, nghị quyết của Đảng và thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị được giao của địa phương, đơn vị (5), góp phần vào nhiệm vụ chính trị, phát triển kinh tế - xã hội của thành phố Cần Thơ.

Mô hình của phường Trung Nhứt, quận Thốt Nốt, thành phố Cần Thơ về “Đổi mới phong cách, thái độ phục vụ của cán bộ y tế, hướng tới sự hài lòng của người bệnh”. Theo đó, “Mô hình này được cán bộ Trạm Y tế phường phát động, phối hợp triển khai từ ngày 04/6/2015, với việc xây dựng kế hoạch thực hiện, xây dựng Bảng đăng ký cán bộ Y tế phường Trung Nhứt “Đổi mới phong cách, thái độ phục vụ của cán bộ y tế, hướng tới sự hài lòng của người bệnh” theo 03 bước (Bước 1: Cán bộ y tế phải đi làm đúng giờ quy định; Bước 2: Thực hiện đúng quy trình khám, chữa bệnh; Bước 3: Thái độ phục vụ ân cần, thân thiện)”. Sau 01 năm triển khai, Trạm Y tế phường thu nhận được nhiều kết quả khả quan: Hiện hàng ngày có trên 75 lượt bệnh nhân tới khám, chữa bệnh tại trung tâm, ngày đông có gần 100 lượt; sự hài lòng của người dân đối với cung cách, thái độ phục vụ của các bác sĩ, nhân viên y tế của trạm cũng được nâng lên rõ rệt. Qua phát phiếu khảo sát đánh giá sự hài lòng của người dân, có đến 70% số người được hỏi hài lòng với thái độ làm việc của cán bộ, nhân viên y tế của trạm; 100% đánh giá nơi khám, chữa bệnh sạch sẽ, thoáng mát; 80% hài lòng với kết quả khám chữa bệnh; 65% hài lòng về cung cách giải thích, hướng dẫn cho người bệnh (6). Việc thực hiện này tuy nhỏ, nhưng nếu được lan tỏa, triển khai rộng khắp trong toàn Đảng bộ thành phố Cần Thơ cũng như cả nước, sẽ tạo ra hiệu ứng tích cực trong nhân dân, góp phần tăng cường hơn nữa sự tin tưởng của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước ta.

Như vậy, từ các phong trào, mô hình, cách làm hay trong thi đua ái quốc đã tạo ra sức lan tỏa, những tác động rất lớn đến nội bộ Đảng, đến từng cá nhân trong toàn xã hội. Mà đơn giản chúng ta biết, đó là một lão nông hiến đất làm trường học, làm đường giao thông, hay là hành động của một em nhỏ dùng tiền tiết kiệm của mình giúp đỡ bạn học gặp khó khăn… nếu thống kê trong cả nước thì rất nhiều hành động tốt đẹp.

Qua thực tiễn thực hiện Lời kêu gọi thi đua ái quốc của Chủ tịch Hồ Chí Minh cho thấy, cần phát huy và nhân rộng một số bài học kinh nghiệm sau: (1) Nâng cao nhận thức, tính tự giác của các tầng lớp nhân dân về công tác thi đua khen thưởng; các cấp ủy đảng, nhất là người đứng đầu phải thường xuyên quan tâm, lãnh đạo, chỉ đạo, thật sự sâu sát công tác thi đua khen thưởng; phát huy hơn nữa vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội trong vận động quần chúng nhân dân tham gia thực hiện các phong trào thi đua ái quốc. (2) Phải thực sự gắn phong trào thi đua ái quốc với thực hiện nhiệm vụ thường xuyên của các địa phương, đơn vị; phải đưa ra được mục tiêu, chỉ tiêu, nội dung cụ thể, thiết thực, có khả năng lan tỏa cả về chiều sâu và bề rộng. (3) Làm tốt công tác tuyên truyền, vận động, giáo dục tinh thần thi đua ái quốc; gắn với các phong trào, nội dung, hình thức khác một cách phong phú, thiết thực, có trọng tâm, trọng điểm. (4) Coi trọng củng cố, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác thi đua khen thưởng ở cơ sở; thường xuyên bồi dưỡng, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ này. Vì có làm tốt công tác này, thì chất lượng công tác tham mưu và kết quả triển khai mới thực chất, hiệu quả. (5) Đi đôi với thực hiện, cần thương xuyên tổ chức kiểm tra, giám sát, sơ kết, tổng kết phong trào thi đua ái quốc để phát hiện cách làm hay, nhân tố mới trong thực hiện để rút kinh nghiệm, nhân rộng; thực hiện công khai, dân chủ trong bình xét, phân loại các tập thể, cá nhân thực hiện tốt phong trào thi đua ái quốc ở các địa phương, đơn vị. Vì có thực hiện được những việc này, công tác khen thưởng mới thực sự trở thành động lực để các cá nhân, tập thể có động lực thực hiện hiệu quả phong trào thi đua ái quốc trong tình hình hiện nay.

Kỷ niệm 70 năm Ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh ra Lời kêu gọi thi đua ái quốc, mỗi cá nhân, tổ chức cần ra sức thực hiện lời dạy của người: “Thi đua là yêu nước, yêu nước thì phải thi đua. Và những người thi đua là những người yêu nước nhất”, để góp phần sức lực của mình xây dựng quê hương đất nước ngày càng giàu đẹp, văn minh, hiện đại.

TS NGUYỄN TIẾN DŨNG (Học viện Chính trị khu vực IV)
ThS NGUYỄN NGỌC QUY (Ban Tuyên giáo Cần Thơ)

(1), (2) Hồ Chí Minh: Toàn tập, tập 15, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội 2011, tr.672, tr.663.

(3) Bộ Chính trị (khóa VIII): Chỉ thị số 35-CT/TW ngày 03/6/1998 “về đổi mới công tác thi đua, khen thưởng trong giai đoạn mới”.

(4) Ban Bí thư (khóa XII): Chỉ thị số 22-CT/TW ngày 23/01/2018 “về đẩy mạnh các phong trào thi đua yêu nước hướng tới kỷ niệm 70 năm Ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh ra Lời kêu gọi thi đua ái quốc (11/6/1948 - 11/6/2018)”.

(5) Minh Hải: Phong trào “tự soi, tự sửa” - Sáng tạo, hiệu quả ở Đảng bộ huyện Vĩnh Thạnh, Bản tin Tuyên giáo Cần Thơ số tháng 4/2018, tr.30.

(6) Trần Tiên: “Ban Tuyên giáo Thành uỷ thăm, chúc tết mô hình điển hình thực hiện Chỉ thị 05-CT/TW năm 2017 tại huyện Vĩnh Thạnh và quận Thốt Nốt” xem trên http://bantuyengiao.cantho.gov.vn ngày 02/02/2018.

 

88