Ký ức Vị Xuyên và nghĩa tình đồng đội
10:35 - 16/02/2019

Những trận đánh ác liệt

Trong cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc của Tổ quốc, Hà Giang là một trong những chiến trường trọng điểm. Đặc biệt, từ năm 1984 đến năm 1989, cuộc chiến đấu diễn ra hết sức ác liệt ở phía Bắc huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang.

Tại mặt trận này đã có hàng chục Sư đoàn của các Quân đoàn, Quân khu tham gia chiến đấu, trên từng chiến hào, từng điểm cao để bảo vệ vững chắc mảnh đất thiêng liêng nơi biên cương Tổ quốc. Sư đoàn 356 - đơn vị mà cựu chiến binh Nguyễn Văn Kim (hiện ở phường Minh Tân, thành phố Yên Bái) từng tham gia chiến đấu là một trong những đơn vị chịu tổn thất nặng nề nhất ở mặt trận này.

Anh Kim và đồng đội đưa hài cốt liệt sĩ Đình Văn Chung
từ cao điểm 900 về trung tâm xã Thanh Thủy (Hà Giang). Ảnh: TTXVN phát

Anh Kim bồi hồi xúc động kể về trận đánh chiếm lại Đ3, điểm cao 772 Bắc Thanh Thủy, huyện Vị Xuyên. “Vào tối 10-7-1984, đơn vị của chúng tôi hành quân từ làng Pinh đến chiếm lĩnh trận địa chân điểm cao 772. Chuyến hành quân vô cùng khó khăn và vất vả, cả đội hình đi mò trong đêm tối không có đèn, mang vác đủ cơ số đạn và các hàng hóa, quân tư trang bảo đảm khác, thi thoảng pháo binh địch lại bắn từng loạt dài vào các mục tiêu đã định vị sẵn. Trời vẫn mưa không ngớt cho dù được trang bị áo mưa, tăng võng, nhưng chúng tôi ai cũng ướt hết. Trong đội hình hành quân dù thèm thuốc lá nhưng không ai dám hút, cũng không nói chuyện, đề phòng thám báo địch phát hiện. Gần 5 giờ ngày 11-7, chúng tôi vào đến chân điểm cao 772. Trời sương mù và mưa vẫn dày đặc, đứng cách nhau có vài mét mà không nhìn thấy gì cả. Chúng tôi tranh thủ đào mỗi người một cái hầm, dùng tăng, áo mưa che tạm và chui vào đó chờ đợi...”.

Đến ngày 12-7-1984, đơn vị của các anh tổ chức tiến công đỉnh Đ3 hay còn gọi là “đồi thịt băm”. Trong trận đánh ác liệt này, gần 600 cán bộ, chiến sĩ của Trung đoàn 876 hy sinh anh dũng. Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 3 Nguyễn Hữu Thanh (quê huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình) bị trúng đạn địch nên hy sinh cách anh Kim chỉ 15 mét…

Trận đánh chiếm lại đồi E2 và E5, điểm cao 685 vào ngày 11-3-1985 cũng khiến đơn vị của các anh tổn thất nặng nề. Khi đó, anh Kim nằm trong đội hình chiến đấu gồm 22 cán bộ, chiến sĩ do anh Phạm Khắc Mã, Tiểu đoàn phó Tiểu đoàn 3 chỉ huy. Trận đánh này diễn ra rất ác liệt. Anh Kim kể lại: “Chúng tôi vừa xuất hiện ở hang Suối Cụt thì bị địch phát hiện, chúng dội pháo cấp tập xuống hang Suối Cụt, đất đá bay bụi mù. Theo phản xạ tự nhiên, tôi bật người lăn từ hang trên xuống hang dưới, người đau ê ẩm, bẹp cả bình tông đựng nước, rất may người không việc gì, nhưng 8 đồng đội của tôi người thì hy sinh, người thì bị thương”.

Nghĩa tình đồng đội trong thời bình

Chiến tranh đã lùi xa 40 năm nhưng nghĩa tình đồng đội trong những năm tháng chiến đấu sống chết bên nhau luôn thôi thúc anh Kim tham gia nhiều việc làm cụ thể để kết nối, giúp đỡ những đồng đội còn sống và tri ân những đồng đội đã hy sinh.

Sau khi cuộc sống gia đình tạm ổn định, ước nguyện đầu tiên của anh Kim là quay trở lại chiến trường xưa để tìm hài cốt của các đồng đội. Đặc biệt, theo anh Kim, vị trí mà người thủ trưởng của anh là Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 3 Nguyễn Hữu Thanh đã hy sinh, anh chính là người nhớ rõ nhất. Sau nhiều lần trở lại tìm kiếm và được sự giúp đỡ của chính quyền địa phương, anh cùng một số đồng đội và chị Lưu Thị Lan (vợ Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 3 Nguyễn Hữu Thanh) đã tìm kiếm được hài cốt của anh Thanh và đưa về an táng tại nghĩa trang liệt sĩ Ba Dốc, huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình. Anh Kim và một số đồng đội còn lặn lội nhiều lần về lại chiến trường xưa để tìm được hài cốt của liệt sĩ Đình Văn Chung (quê ở Phú Diễn, Hà Nội) và đưa về an táng tại Nghĩa trang liệt sĩ thành phố Hà Nội.

Tưởng nhớ các đồng đội đã hy sinh anh dũng trong cuộc chiến đấu bảo vệ Tổ quốc, anh Kim và một số đồng đội còn lên ý tưởng và thực hiện ước nguyện xây dựng một “Đài hương tưởng niệm” tại điểm cao 468 và “Nhà tưởng niệm, tri ân các anh hùng liệt sĩ mặt trận Vị Xuyên 1979-1989”. Ngày 23-11-2013 Đài hương tưởng niệm tại điểm cao 468 được hoàn thành. Tháng 1-2017, sau khi được tôn tạo, nâng cấp, Đài hương được bàn giao lại cho xã Thanh Thủy, huyện Vị Xuyên, quản lý, trông nom.

Anh Kim cũng là một trong những cựu chiến binh đã nỗ lực kết nối và giúp đỡ các đồng đội của mình trong cuộc sống thời bình. Trong đợt lũ ống xảy ra vào đầu tháng 8-2017 tại huyện Mù Cang Chải (Yên Bái), nhà cửa và tài sản của gia đình cựu chiến binh Phạm Xuân Thanh bị cuốn sạch. Anh Kim cùng các cựu chiến binh của “Câu lạc bộ Hà Giang một thời để nhớ” kêu gọi đồng đội và các tấm lòng hảo tâm quyên góp được hơn 100 triệu đồng để giúp đỡ gia đình cựu chiến binh Phạm Xuân Thành xây dựng lại nhà cửa, ổn định cuộc sống…

Những việc làm ý nghĩa của cựu chiến binh Nguyễn Văn Kim đã góp phần tô thắm vẻ đẹp về tình đồng đội của những người lính đã từng cùng nhau vào sinh ra tử trong cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc của Tổ quốc.

Việt Dũng
Theo TTXVN

19